Women of the World
Fado
door Marion van den Ende
Met haar gitaar tegen zich aan, de ogen half gesloten, zingt zij zonder geluid. Dit is fado: de Portugese kunst om verlangen hoorbaar te maken — de weemoed die een heel volk in zich draagt.
- TechniekHahnemühle · Dibond
- Formaat80 × 80 cm
- OplageOplage van 24
- Prijs€ 895
De stem van de saudade
Fado — het woord komt van het Latijnse *fatum*, het lot — ontstond in de negentiende eeuw in de volksbuurten van Lissabon, in de stegen van de Alfama en de havenkroegen waar zeelieden, verlaten geliefden en ballingen hun hart luchtten. Het is muziek van de kade: van hen die achterbleven en van hen die vertrokken en nooit terugkwamen.
In het hart van de fado staat één onvertaalbaar woord: *saudade* — een verlangen naar iets of iemand die er niet meer is, half pijn, half zoete herinnering. De grote Amália Rodrigues tilde de fado in de twintigste eeuw tot wereldkunst, en sinds 2011 staat het genre op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO. Traditioneel klinkt het bij het licht van kaarsen, begeleid door de peervormige Portugese *guitarra*.
Marion van den Ende schildert de zangeres op het moment dat de klank en de ziel samenvallen. De frescobewerking legt de patina van eeuwen over haar heen — alsof zij niet één avond zingt, maar alle avonden die Portugal ooit heeft doorwaakt.
